جمعيت، محيط زيست و توسعه پايدار

گروه پژوهشي جمعيت، محيط زيست و توسعه پايدار از سال 1377 با هدف انجام مطالعات بنیادی، کاربردی و توسعه‌ای در سطح ملی و منطقه‌ای درباره موضوعات جمعیتی، محیط زیست و توسعه پایدار و روابط متقابل آن‌ها با یکدیگر شکل گرفت. بر اين اساس، مطالعه پيامدهاي تغيير كمي و كيفي در جمعيت و محيط زيست و ارتباط آن با محقق شدن توسعه‌ي پايدار در جامعه از اهداف اصلي اين گروه است. همچنین در این گروه، سعی بر آن است تا تغييرات فرهنگي و اقتصادي در ايران و پيامدهاي اين تغييرات در تحولات جمعيتي مورد توجه قرار گیرد. در همين رابطه ابعاد اقتصادی و فرهنگیِ رفتارهای جمعیتی و پیامدهای آن مورد كنكاش قرار خواهد گرفت. در رابطه با جمعیت و توسعه پایدار شهری و روستایی نیز، مطالعه­ی پایداری اجتماعات محلی و پیوندهای شهری و روستایی دیگر حوزه­ی مورد بررسیِ این گروه را تشکیل می­دهد. بنابراین فعاليت‌هاي اين گروه شامل انجام تحقیقات کاربردی و مطالعات تطبيقي و مروري در حوزه­های مذکور، برگزاري كارگاه‌هاي آموزشي، جلب حمايت موسسات پژوهشي ذيربط در خارج از مركز و انجام پژوهش­های میان­رشته­ای با ساير گروه‌ها مي‌باشد.

برنامه جامع تحقیقاتی گروه:

گروه پژوهشي جمعيت، محيط زيست و توسعه پايدار دو برنامه جامع تحقیقاتی زیر را که به تصویب شورای پژوهشی موسسه رسیده است، برای پنج سال آینده در دستور کار خود قرار داده است و در تلاش است فعالیت‌های خود را در چارچوب این برنامه ها به انجام برساند:

  • بسترهای اقتصادی و فرهنگیِ رفتارهای جمعیتی؛ مجری این برنامه دکتر عادل عبدالهی است. به دلیل کمبود مطالعات آکادمیک در خصوص کاربرد جامعه شناسی اقتصادی در مطالعات جمعیتی، تغییر درالگوی مصرف و پیامدهای جمعیتی آن در بین خانواده‌های ایرانی و تاکید سیاست‌های کلی جمعیت ابلاغ شده توسط مقام معظم رهبری مبنی بر ارتقای کیقیت زندگی، توانمندسازی جوانان در تأمین هزینه‌های زندگی و تحکیم بنیان خانواده انجام این برنامه ضرورت دارد. به منظور دستیابی به اهداف برنامه جامع، انجام تحقیقاتی پیرامون ابعاد اقتصادی و فرهنگیِ رفتارهای جمعیتی، بررسی نحوه­ی تعامل متغیرهای فرهنگی و اقتصادی در رفتارهای جمعیتی، بررسی تحولات فرهنگی­- اقتصادی و تغییرات جمعیتی ضروری است.
  • مهاجرت‌های روستایی، پیوندهای شهری و روستایی و پایداری اجتماعات محلی:  مجری این برنامه دکتر ولي‌اله رستمعلي‌زاده است. امروزه یکی از مسائل مهم فراروی جامعه‌ی روستایی، مهاجرفرستی بی‌رویه و تخلیه روستاها و مناطق مرزی و کم تراکم کشور است. با خروج مهاجران از روستا، نيروي كار روستا و در نتيجه توليد روستايي كاهش مي‌يابد و همين امر باعث ناپایداری روستایی مي‌گردد. آمار روستانشینی نشانگر دو واقعیت تاحدودی مربوط به هم است. اول این‌ که عدم توسعه‌ی روستایی بر سیل مهاجرت و تخلیه‌ی روستاها افزوده و ناپایداری روستایی را تقویت می‌کند. دوم، اکثر روستاها و شهرستای ایران دارای جمعیت مهاجری قابل توجهی در شهرهای بزرگ هستند. در اینجاست که ضروری است که اولاً از تخلیه روستاها و مناطق کم تراکم جلوگیری نمود و در ثانی از پتانسیل‌های مهاجران در توسعه مبدأ سود جست. از دیگر ضروریات مهم و کاربردی و سیاست‌گذارانه این برنامه تاکید بندهای 9، 10، 11 و 12 سیاست‌های کلی جمعیت ابلاغی مقام معظم رهبری است که در آن تاکید به حفظ و جذب جمعیت در مناطق روستایی، کم تراکم و مناطق مرزی شده و همچنین بازتوزیع فضایی و جغرافیایی جمعیت و همچنین استفاده از پتانسیل‌های مهاجران اشاره شده است. از این رو اهداف کلی این برنامه انجام تحقیقاتی در دو حوزه مهاجرت‌های روستایی و پایداری اجتماعات محلی و پیوندهای روستا – شهری می باشد.

اعضاي گروه:

دكتر عادل عبدالهي – استاديار جامعه‌شناسي اقتصادي و توسعه